Een protocol geeft minder ontsporingen achteraf

JanLievaart-126pxDierenarts Jan Lievaart zit niet te wachten op zieke koeien. Liever denkt hij vooraf met de veehouder mee over concepten om de veestapel gezond te houden. “Ik ben graag sparringpartner. Zo zien ondernemers mij ook steeds vaker. Ze weten zelf veel en verwachten dat ook van andere erfbetreders. Of dat nou de dierenarts is, de veevoederleverancier of bedrijfsverzorger, doel is om samen tot de meest efficiënte bedrijfsvoering te komen.”

“Mijn vader was veehandelaar en als jongen ging ik graag met hem mee langs alle boerderijen. Ik zag dus veel verschillende dieren, bedrijfstypen en zeker ook verschillende ondernemers. Dat vergelijkingsmateriaal koester ik nog steeds, dat is goud waard. Wat dat betreft, wordt denk ik, ook het kennisniveau van bedrijfsverzorgers soms onderschat. Want ook de medewerkers van AB Oost komen op zoveel bedrijven, doen overal ervaring op en kunnen daarmee door de bedrijfsblindheid van veel veehouders heen prikken. Via trainingen kun je deze ervaring aanvullen met theoretische kennis en aangescherpte vaardigheden. Zie daar: medewerkers met weerwaarde.”

Taken goed omschrijven

“Tijdens de rundveedagen van AB Oost afgelopen juni mocht ik zo’n training verzorgen. Ik vertelde onder meer over de symptomen van een lebmaagdraaiing en pensverzuring. Wanneer een bedrijfsverzorger op tijd zo’n aandoening ontdekt, bespaart hij de ondernemer veel tijd en geld. Het viel me op hoe hoog het kennisniveau bij deze groep van bedrijfsverzorgers al was. Hun betrokkenheid wellicht nog groter, sommige jongens moesten voortijdig afzwaaien om op tijd bij ‘hun boer’ te zijn. Ik ben ervan overtuigd dat je deze groep medewerkers meer taken zou kunnen meegeven dan alleen melken en voeren. Maar dat moet je dan wel goed omschrijven en vastleggen in protocollen bijvoorbeeld.”

Melkvee aan de beurt

“Arbeid op hedendaagse grote bedrijven wordt steeds complexer. Wil je een bedrijf met meer dan 100 koeien efficiënt laten draaien, dan zul je bepaalde handelingen en arbeid moeten standaardiseren. Vaste werkzaamheden op vaste momenten. Dat geeft duidelijkheid en rust. In de pluimveehouderij en varkenshouderij gebeurt dat al. Nu is de melkveesector aan de beurt. Zeker op het gebied van diergezondheid kun je goed met protocollen werken. In plaats van ad hoc te reageren, voer je gestructureerd, repeterende
werkzaamheden uit. Bij sommige veehouders kom ik bijvoorbeeld standaard elke twee weken om de afgekalfde productiekoeien te controleren. Is de baarmoeder schoon, de conditie op orde, is het celgetal oké en voelen de eierstokken goed? Zo monitoren we elk dier totdat zij weer geïnsemineerd kan worden. Dat zijn allemaal snelle handelingen die veel gedokter achteraf voorkomen.” 

Kostprijsverlaging

“Nu verwacht ik niet dat bedrijfsverzorgers medische taken uit gaan voeren, maar er zijn simpele diagnostische handelingen die je prima kunt overdragen. Maar ik zie het breder. Door het complete productieproces op te splitsen in afzonderlijke stappen, maak je werk inzichtelijk en beter overdraagbaar. Denk daarbij aan alle verzorgende en controlerende taken voor jongvee, productiekoeien, droogstand en ga zo maar verder. Zeker de helft van deze arbeid kun je standaardiseren in protocollen. Dat is efficiënter, kost minder tijd en is dus goedkoper. Bovendien is de factor arbeid beter voorspelbaar en dus heel goed planbaar. De ervaring leert: door te werken met protocollen, heb je minder ontsporingen achteraf. Onbewust doen veel veehouders het al. Steeds meer bedrijven laten elke maand de klauwbekapper komen voor een koppeltje koeien. Vaste prik. Zo behoud je de mobiliteit en dus productie van je dieren. Vroeger werd meer gekozen voor koppelbehandeling één of twee keer per jaar of als er een paar koeien kreupel liepen. Dan heeft zo’n dier al een paar dagen minder gegeten en is de melkgift waarschijnlijk gezakt.” 

Cowcept

“Los van de financiële winst die een procesmatige aanpak oplevert, denk ik ook aan arbeidsvreugde. Vraag een boer waar hij het meeste chagrijn van heeft en grote kans dat dat een kreupele koe is of een dier met mastitis. Ben je na een uur bijna klaar met melken, duurt het nog een kwartier voor die laatste koe in de put is of behandeld is. Door meer te werken met protocollen kun je een groot deel van die probleemgevallen voorkomen. Ik zie op dat punt dus grote kansen. Samen met mijn collega’s van Cowcept zetten wij de kansen om in werkbare concepten voor alle erfbetreders op melkveebedrijven. Via een gezondheidsscan geven wij advies en informatie over hoe preventief te werk te gaan middels een vast protocol en welke arbeidsbehoefte hiervoor nodig is. Jazeker, AB Oost lijkt mij hierbij een ideale en waardevolle partner.”

Samenwerking

AB Oost en Cowcept hebben letterlijk de krachten gebundeld door diergezondheid en arbeid met elkaar te koppelen. In eerste instantie voor de onderdelen transitie, jongveeopfok en klauwgezondheid. Wij zijn er samen van overtuigd dat deze unieke samenwerking gaat leiden tot een betere bedrijfsvoering op de boerderij met een beter financieel en praktisch resultaat. Op de Rundvee & Mechanisatie Vakdagen (1 t/m 3 november te Hardenberg) zal Jan Lievaart samen met AB Oost gratis workshops verzorgen en 3 gezondheidsscans verloten onder de deelnemers.

 

AB Oost Netwerk oktober 2016